Astım, çocukluk çağında sık görülen, havayollarının kronik alerjenlere karşı hassasiyeti ve kronik bir hastalığıdır. Türkiye’deki 10-15 çocuktan biri astımlıdır. Astım tanısı, anlık konan bir tanı değil, hastanın kliniği ve belirli testler ile konulan bir süreçtir. Çoğu astımda alerjiler rol oynasa da, alerjisi olmayan çocuklarda da gelişebilir.
🤔 Risk Faktörleri Nelerdir?
Aşağıdaki durumların varlığı, çocukta astım açısından yüksek risk olduğunu gösterir:
- Şiddetli hırıltı/bronşiolit nedeniyle hastaneye yatma.
- Son 6 ayda 3 kez hırıltı atağı geçirme.
- Ailesel astım hikayesi.
- Atopik dermatit (egzama).
- Rinit (burun akıntısı, tıkanıklığı, iltihabı).
- Hırıltılı solunum (soluk alıp verirken duyulan ıslık sesi).
- Alerji testlerinde pozitiflik saptanması.
🩺 Tanı Nasıl Konulur?
Astım tanısı daha çok klinik ile konulur, ancak aşağıdaki yöntemler de kullanılır:
- Alerji testi.
- 5 yaş üstü çocuklarda solunum fonksiyon testi ve solunum provokasyon testi.
🚨 Astım Atağını Tetikleyenler Nelerdir?
Çocukta astım yatkınlığı varsa, aşağıdaki faktörlerle karşılaşmak astımın kalıcı olma yolunda ilerlemesine neden olabilir. Bu faktörlerden uzak duruldukça astım ataklarının sıklığı azalır. Bronşit-bronşiolit geçiren çocuklara erken dönemde alerji testi yapılmalıdır.
Başlıca tetikleyiciler:
- Alerji testinde saptanan alerjenler (polenler, ev akarları, ev tozu, böcek-hayvan alerjileri).
- Soğuk hava.
- Egzersiz.
- Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları (ÜSYE): ÜSYE genellikle solunum sıkıntısı yaratmaz ancak astım yatkınlığı olan çocukta ÜSYE sonrası hırıltı, nefes darlığı ve uzamış öksürükler görülebilir.
- Kimyasal kokular.
- Hava kirliliği.
- Stres.
- SİGARA DUMANI ⚠️ (Sigara içen kişilerle aynı ortamda bile durmamalıdır.)
💊 Tedavi Yöntemleri
Tedavideki en önemli adım, çocuğun alerjisi olduğu etkenlerden ve yukarıda sayılan tetikleyici faktörlerden uzak durmasıdır.
- Çevresel Önlemler:
- Evde hayvan beslenmemeli.
- Halı, yün, peluş oyuncak, toz ve rutubet olmamalı.
- Sigara dumanından kesinlikle uzak durulmalı.
- Medikal Tedavi:
- Astımın hafif, orta ve ağır olmak üzere çeşitleri vardır ve tedavi modelleri buna göre değişir.
- Tedavi seçenekleri arasında çiğneme hapları, inhaler (solunum yoluyla alınan) tedaviler ve steroid tedaviler yer alabilir.